Cách tính lãi lỗ nhà hàng cần bắt đầu bằng một kỳ rõ ràng và các khoản được ghi đủ. Trong kinh doanh nhà hàng, cuối tháng két còn tiền chưa chắc quán có lãi: tiền đó có thể gồm khách trả nợ cũ, khoản chủ vừa đưa vào hoặc tiền phải trả nhà cung cấp. Ngược lại, vừa mua nhiều hàng dự trữ có thể làm tiền giảm dù kết quả bán trong tháng vẫn tốt.
Bài này hướng dẫn lập bảng quản trị để lần lượt đi từ doanh thu tới lãi gộp, chi phí và kết quả còn lại. Các số tiền bên dưới đều là ví dụ giả định để giải thích phép tính. Nếu cần tổ chức dữ liệu đơn bán cùng bếp và nguyên liệu, xem phần mềm quản lý nhà hàng trước khi chọn báo cáo dùng hằng tháng.
Chốt kỳ và phạm vi trước khi cộng số
Chọn ngày bắt đầu, ngày kết thúc và phạm vi cửa hàng cần xem. Doanh thu, nguyên liệu và chi phí phải cùng kỳ đó. Một hóa đơn điện trả đầu tháng sau vẫn có thể phục vụ tháng đang xem; người tổng hợp cần ghi rõ cách đưa khoản này vào bảng. Nếu chỉ lấy ngày tiền ra khỏi tài khoản làm ngày chi phí, kết quả giữa các tháng có thể nhảy vì lịch thanh toán.
Lập một danh sách nguồn số liệu: đơn hoàn tất, giảm giá, hoàn tiền, sổ kho, tiền thuê, bảng lương và chứng từ chi. Giao người đối chiếu từng nguồn rồi đánh dấu khoản còn thiếu. Khi số liệu chưa đủ, ghi kết quả là tạm tính và hẹn ngày bổ sung. Một con số có ghi phạm vi và phần chưa chốt giúp chủ quyết định tốt hơn con số trông chính xác nhưng không ai biết đã gồm khoản nào.
Từ đơn bán đến doanh thu dùng để tính
Doanh thu dùng trong bảng cần phản ánh phần bán sau các khoản giảm và hoàn có liên quan. Không cộng đơn đã hủy như đơn phục vụ thành công. Với kênh giao hàng, tách doanh thu món khỏi phí kênh để biết phần nào là bán được và phần nào là chi phí. Giữ cùng cách xử lý thuế trong toàn bảng; người phụ trách kế toán đối chiếu cách ghi phù hợp hồ sơ của quán.
Ví dụ, tổng giá trị bán giả định là 310 triệu đồng, giảm giá và hàng trả lại liên quan là 10 triệu đồng thì doanh thu sau điều chỉnh là 300 triệu đồng. Khoản khách trả nợ của tháng trước không cộng thêm lần nữa vào doanh thu tháng này. Tiền chủ góp và tiền vay cũng cần để riêng. Nếu gom tất cả khoản tiền nhận vào một dòng doanh thu, quán có thể tưởng bán tốt chỉ vì vừa được bổ sung vốn.
Trừ giá vốn để thấy lãi gộp
Lãi gộp bằng doanh thu sau điều chỉnh trừ giá vốn của phần đã bán trong kỳ. Giá vốn cần theo số món và nguyên liệu thực dùng tương ứng, không lấy toàn bộ tiền mua hàng trong tháng thay thế. Hàng mua nhưng còn trong kho phục vụ kỳ sau cần được phân biệt với nguyên liệu đã tiêu hao. Các khoản hủy, làm lại và chênh lệch kiểm kê cũng phải được giải thích để bảng không bỏ sót phần mất đi.
Công thức món và đơn vị nguyên liệu là dữ liệu đầu vào; bài cách tính giá vốn món ăn đồ uống trình bày riêng việc chuẩn bị chúng. Khi đọc lãi lỗ toàn quán, chỉ dùng kết quả đã đối chiếu từ phần đó. Ví dụ, doanh thu 300 triệu đồng và giá vốn 114 triệu đồng cho lãi gộp 186 triệu đồng, tương ứng 62% doanh thu. Đây là tỷ lệ của ví dụ, không phải chuẩn chung cho nhà hàng.
Bảng ví dụ kết quả kinh doanh nhà hàng theo tháng
Bảng sau là ví dụ quản trị đơn giản, đơn vị triệu đồng. Các khoản chi được giả định đã xác định đủ cho kỳ này; thuế nếu phát sinh, chi phí tài chính hoặc điều chỉnh khác phải bổ sung theo hồ sơ thật. Dùng cùng danh mục qua các tháng để nhìn ra biến động, thay vì đổi cách gom khoản mỗi khi kết quả không như dự kiến.
| Khoản mục ví dụ | Số tiền ví dụ | Cách đọc |
|---|---|---|
| Doanh thu sau giảm và hoàn | 300 | Giá trị bán thuộc tháng đang xem |
| Giá vốn phần đã bán | 114 | Chi phí tương ứng với món đã phục vụ |
| Lãi gộp của tháng | 186 | 300 trừ 114 |
| Thuê địa điểm | 35 | Khoản thuê thuộc kỳ |
| Lương và chi nhân sự | 82 | Tổng khoản nhân sự đã chốt |
| Điện nước phục vụ hoạt động | 12 | Đưa về cùng tháng sử dụng |
| Phí kênh bán | 15 | Không trừ lặp vào doanh thu |
| Chi vận hành khác đã xác định | 22 | Ghi chi tiết trong bảng phụ |
| Tổng chi sau giá vốn | 166 | 35 cộng 82 cộng 12 cộng 15 cộng 22 |
| Lãi thuần tạm tính theo ví dụ | 20 | 186 trừ 166; kiểm đủ phạm vi chi |
Với ví dụ này, tỷ lệ lãi thuần tạm tính là 20 chia 300 rồi nhân 100%, khoảng 6,67%. Nếu phát hiện còn chi phí chưa đưa vào, phải cập nhật số lãi và tỷ lệ cùng lúc. Đừng chỉ dùng doanh thu tăng để đánh giá thành công; cần xem phần tiền còn lại có đủ cho mục tiêu vận hành của quán hay không.
Rà các khoản dễ thiếu hoặc bị tính hai lần
Tiền thuê trả trước nhiều tháng cần được nhìn theo kỳ sử dụng trong bảng kết quả, còn bảng dòng tiền ghi đúng lúc thanh toán. Thiết bị dùng lâu và khoản sửa chữa cần người kế toán xác định cách ghi phù hợp; không mặc nhiên đưa mọi khoản mua sắm vào một tháng. Tiền công của chủ cũng nên có cách theo dõi rõ để hiểu quán có đủ khả năng trả cho công sức đang bỏ vào hay không.
Phí kênh thường dễ bị trừ hai lần nếu đã lấy khoản chuyển về sau phí làm doanh thu rồi tiếp tục trừ phí bên dưới. Bao bì cũng có thể đã nằm trong giá vốn mà lại xuất hiện ở chi khác. Đặt ghi chú cạnh khoản mục để nói rõ đã gồm gì. Khi tổng hợp, đối chiếu từng nhóm với chứng từ gốc và yêu cầu giải thích phần chênh; không dùng một dòng chi khác để che mọi số chưa khớp.
Thử doanh thu hòa vốn bằng lãi góp
Điểm hòa vốn giúp thử mức bán cần có để bù chi trong một mô hình đã chọn. Trước hết tách chi phí biến đổi theo bán hàng khỏi chi phí cố định trong phạm vi sản lượng đang xét. Lãi góp bằng doanh thu trừ chi phí biến đổi; tỷ lệ lãi góp bằng lãi góp chia doanh thu. Doanh thu hòa vốn bằng chi phí cố định chia tỷ lệ lãi góp. Không thay tỷ lệ lãi góp bằng tỷ lệ lãi gộp nếu còn phí kênh hoặc bao bì biến đổi chưa trừ.
Ví dụ khác, quán giả định có chi phí cố định 120 triệu đồng và tỷ lệ lãi góp 60%, doanh thu hòa vốn là 200 triệu đồng. Nếu mở thêm ca khiến chi phí nhân sự đổi, cần tính lại thay vì giữ nguyên mốc cũ. Tỷ trọng đơn giao hàng, mức giảm giá và cơ cấu món cũng có thể đổi tỷ lệ lãi góp. Đây là phép thử kế hoạch, không phải cam kết đạt doanh thu hay hoàn vốn trong một thời hạn.
Đọc theo món rồi quay lại kết quả toàn quán
Ở cấp món, xem cùng lúc số lượng bán, doanh thu sau giảm, giá vốn và lãi gộp bằng tiền. Món có tỷ lệ lãi gộp cao nhưng bán ít chưa chắc đóng góp nhiều hơn món tỷ lệ thấp mà bán đều. Nhìn thêm thời gian chuẩn bị, phần hủy và tình trạng hết nguyên liệu để hiểu số bán. Không chia đều tiền thuê cho từng món rồi vội bỏ món đang giúp hút khách mà chưa xem tác động lên cả lượt ăn.
Ở cấp tháng, so kết quả với tháng trước trên cùng cách ghi, đồng thời kiểm số ngày mở và các ngày có sự kiện. Sau đó chọn một việc có thể kiểm lại: giảm phần làm dư, sửa ghi nhận phí kênh hoặc điều chỉnh ca vắng. BlueSail có báo cáo doanh thu theo ngày, giờ, món và nhóm món kèm lãi gộp, cùng báo cáo giá vốn món. Phần kế toán doanh nghiệp nhỏ có báo cáo lãi lỗ, cân đối và sổ quỹ để người phụ trách tiếp tục đối chiếu.
Hỏi đáp
Quán có lãi sao tài khoản vẫn ít tiền?
Hãy xem tiền mua hàng còn tồn, tiền khách chưa trả, khoản trả nợ và mua thiết bị. Những khoản này làm dòng tiền khác kết quả kinh doanh. Lập bảng thu chi riêng rồi đối chiếu từng nguyên nhân thay vì suy ra lỗ chỉ từ số dư tài khoản.
Có lấy lãi gộp làm số tiền chủ được rút không?
Chưa nên. Lãi gộp còn phải bù thuê, lương, điện nước, phí và các chi phí liên quan chưa nằm trong giá vốn. Sau khi tính đủ kết quả, vẫn cần xem lịch trả tiền và khoản dự phòng trước khi quyết định rút.
Có thể dùng ngay báo cáo thay cho việc kiểm chứng từ không?
Không nên. Báo cáo dựa trên khoản đã được ghi vào phần mềm; một hóa đơn hoặc chi phí bị bỏ sót vẫn làm kết quả thiếu. Chủ quán cần giao người chốt dữ liệu và đối chiếu với kế toán trước khi dùng số cuối kỳ.